
Czy warto studiować, jeśli AI potrafi już tak wiele?
2026-09-30
(DEM TV) Nie bój się prosić o pomoc! Nie jesteś sam
2026-10-09Szkoła pod presją przemocy. Czas na wspólną odpowiedź!

W ciągu zaledwie dwóch dni wydarzyły się rzeczy, które trudno przyjąć do wiadomości. Szkoła, która powinna być miejscem nauki, spotkania i bezpieczeństwa, stała się miejscem przemocy. Zginęła pracownica szkoły. Inni uczniowie i nauczyciele zostali ranni. W jednym z przypadków znaleziono także ładunek wybuchowy.
Najłatwiej powiedzieć: „to był szaleniec”, „to był zły człowiek”, „to pojedynczy przypadek”. Takie słowa dają nam poczucie, że problem nas nie dotyczy. Że wystarczy znaleźć winnego i zamknąć sprawę. Tyle że tym razem powinniśmy zadać sobie trudniejsze pytanie: dlaczego młodzi ludzie dochodzą do momentu, w którym są gotowi skrzywdzić innych? Jeszcze trudniejsze: czy potrafimy zrobić coś wcześniej, zanim pojawi się nóż, przemoc i tragedia?
Od czego zaczyna się zło?
Przemoc bardzo rzadko pojawia się nagle. Zanim ktoś podniesie rękę na drugiego człowieka, często wcześniej pojawia się coś innego: samotność, poczucie odrzucenia, upokorzenie, narastająca złość, fascynacja przemocą, problemy w domu, konflikty w szkole albo przekonanie, że nikt nie chce słuchać. Oczywiście nie oznacza to, że każdy samotny czy sfrustrowany młody człowiek stanie się agresorem. Zdecydowana większość nie stanie się. Nie wolno też usprawiedliwiać przemocy problemami psychicznymi czy trudnym dzieciństwem. Musimy nauczyć się dostrzegać sygnały ostrzegawcze.
Bo czasami człowiek najpierw mówi, że nienawidzi świata. Potem zaczyna fascynować się brutalnością. Później szuka w internecie treści pokazujących przemoc. A jeszcze później może pojawić się pomysł, że przemoc jest sposobem rozwiązania własnych problemów. Właśnie między tymi etapami znajduje się przestrzeń, w której można jeszcze zareagować. Internet nie jest światem obok nas Nie możemy już udawać, że internet jest tylko dodatkiem do prawdziwego życia. Dla młodych ludzi internet jest częścią rzeczywistości. Tam uczą się, rozmawiają, budują relacje, szukają odpowiedzi i odreagowują emocje. Ale właśnie tam mogą również trafić na treści, które pokazują przemoc jako coś atrakcyjnego, zabawnego albo bohaterskiego.
Algorytmy nie pytają, czy człowiek jest gotowy na kolejną dawkę brutalnych treści. Jeśli coś przyciąga uwagę, może pojawiać się coraz częściej. Dlatego potrzebujemy nie tylko ochrony przed konkretnymi treściami. Potrzebujemy edukacji cyfrowej i medialnej, która nauczy młodych ludzi rozpoznawać manipulację, przemoc i mechanizmy internetowych społeczności. Nie chodzi o to, żeby odebrać młodym ludziom internet. Chodzi o to, żeby nie pozwolić internetowi wychowywać ich za nas.
Nie wystarczy monitoring i zamknięte drzwi
Po każdej tragedii pojawia się pytanie o ochronę szkoły. Monitoring, kontrola wejścia, zamknięte drzwi, procedury bezpieczeństwa – to wszystko ma znaczenie. Szkoła musi być bezpieczna także fizycznie. Nawet najlepszy monitoring nie wykryje wszystkiego. Kamera może zobaczyć człowieka z niebezpiecznym przedmiotem. Nie zobaczy jednak jego samotności, narastającej frustracji czy tego, co dzieje się w jego głowie kilka tygodni wcześniej.
Dlatego bezpieczeństwo szkoły musi mieć dwa wymiary. Pierwszy to bezpieczeństwo fizyczne. Drugi – bezpieczeństwo psychiczne i społeczne. Potrzebujemy nauczycieli, pedagogów i psychologów, którzy mają czas rozmawiać z młodymi ludźmi. Potrzebujemy systemu, w którym uczeń może powiedzieć: „boję się o kolegę”, „coś się z nim dzieje”, „ktoś mnie prześladuje” – i mieć pewność, że ktoś potraktuje to poważnie. Nie każdy sygnał będzie oznaczał zagrożenie. Ale każdy powinien zostać wysłuchany.
Nie szukajmy winnego. Szukajmy odpowiedzi
Po tragedii bardzo łatwo zaczyna się polowanie na winnych. Szkoła, Rodzice, internet, gry komputerowe, media społecznościowe, psychologowie., policja czy mityczny „system”. To odpowiedzi tyleż proste co nieprawdziwe. Prawda jest znacznie bardziej skomplikowana. Za zachowanie młodego człowieka odpowiada on sam. Ale jego bezpieczeństwo i rozwój są także wspólną odpowiedzialnością rodziny, szkoły, państwa i całego społeczeństwa.
Dlatego zamiast kolejnej wojny między dorosłymi potrzebujemy współpracy. Rodzice muszą mieć gdzie szukać pomocy. Nauczyciel musi wiedzieć, co zrobić, kiedy zauważy niepokojące zachowanie. Psycholog powinien mieć możliwość szybkiego działania. Policja i szkoła powinny wymieniać informacje w granicach prawa. Platformy internetowe powinny skuteczniej reagować na treści promujące przemoc. Młodzi ludzie muszą wiedzieć jedno: jeżeli coś złego dzieje się z tobą albo z twoim kolegą – powiedzenie o tym komuś dorosłemu nie jest donoszeniem. Czasami może uratować życie.
Potrzebujemy koalicji przeciw przemocy
Być może właśnie tego najbardziej nam dzisiaj brakuje. Nie kolejnej politycznej kłótni. Nie kolejnych konferencji, na których każdy oskarża kogoś innego. Nie kolejnego programu, który po kilku miesiącach zniknie z pamięci. Potrzebujemy koalicji na rzecz opanowania fali przemocy. Koalicji szkoły, rodziców, psychologów, samorządów, policji, organizacji społecznych, ekspertów, mediów, platform internetowych i – przede wszystkim – samych młodych ludzi. Bo młodzi nie mogą być tylko przedmiotem rozmowy dorosłych. Muszą być jej uczestnikami. Trzeba ich zapytać, co widzą w swoich szkołach. Czego się boją. Jak wygląda przemoc w internecie. Dlaczego nie zawsze mówią dorosłym o problemach. Co sprawia, że ktoś staje się samotny. I co mogłoby sprawić, żeby wcześniej poprosił o pomoc. To nie jest problem jednej szkoły. Jednego miasta. Jednego pokolenia. To jest problem nas wszystkich.
Reagować wcześniej
Najważniejsza lekcja z ostatnich dni nie powinna brzmieć: „musimy bardziej pilnować szkół”. Powinna brzmieć: musimy wcześniej zauważać człowieka.
Zanim pojawi się przemoc, powinno być miejsce na rozmowę, zanim pojawi się kryzys, powinna być pomoc. Wreszcie zanim pojawi się fascynacja przemocą, powinien być ktoś, kto potrafi powiedzieć: „widzę, że coś się z tobą dzieje. Porozmawiajmy”. Nie mamy gwarancji, że dzięki temu uda się zapobiec każdej tragedii. Nie istnieje system, który daje taką gwarancję. Możemy jednak zrobić bardzo dużo, żeby człowiek w kryzysie nie pozostawał sam.
Być może właśnie od tego powinniśmy zacząć. Nie od strachu, nie od wzajemnych oskarżeń, nie od reagowania po tragedii. Od działania wcześniej. Bo szkoła powinna być miejscem, w którym młody człowiek uczy się nie tylko matematyki, historii czy języka. Powinna być miejscem, w którym uczy się także, jak rozwiązywać konflikty bez przemocy, jak radzić sobie ze złością, jak prosić o pomoc i jak reagować, kiedy krzywda dzieje się komuś obok.
Jeżeli ostatnie dni mają nas czegoś nauczyć, to właśnie tego: musimy w końcu zbudować wspólną koalicję na rzecz opanowania fali przemocy. Zanim kolejna tragedia zmusi nas do zadawania tych samych pytań.
/KP/
Foto: Youtube.com
—
Dom Edukacji Medialnej (DEM) to projekt, który został sfinansowany ze środków pochodzących z budżetu państwa (Ministerstwo Edukacji i Nauki) w ramach programu pn. „Rozwój potencjału infrastrukturalnego podmiotów wspierających system oświaty i wychowania”. W Domu Edukacji Medialnej odbywają się m.in. spotkania edukacyjne z udziałem młodych ludzi. W ramach funkcjonującego mini-studia nagraniowego są tworzone filmy o charakterze edukacyjnym oraz odbywają się spotkania i wywiady z gośćmi specjalnymi o tematyce edukacyjnej, patriotycznej, historycznej, medialnej i społecznej.




